Gmina Choroszcz

Choroszcz jest gminą położoną w środkowej części województwa podlaskiego, w bezpośrednim sąsiedztwie miasta Białystok. Zachodnia granica biegnie bagienną doliną Narwi, wśród labiryntu wodnego „polskiej Amazonii” Narwiańskiego Parku Narodowego. Choroszcz wchodzi w skład obszaru tzw. Zielonych Płuc Polski – przestrzeni o najmniej zmienionym i zanieczyszczonym środowisku naturalnym. W 1507 r. Choroszcz otrzymała od Zygmunta Starego prawa miejskie, natomiast od początku XVIII w. należała do rodu Branickich. Jan Klemens ufundował kościół, szpital, cerkiew oraz zbudował pałac będący letnią rezydencją rodu. W połowie XIX w. miasteczko stało się osadą fabryczną. Mieściła się tu jedna z największych w tych czasach fabryka sukna i kortów, należąca do Christiana Augusta Moesa.

Tereny Gminy są bardzo dobrym miejscem do lokalizowania małych jak i dużych inwestycji. Ułatwieniem dla inwestorów jest uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, obejmujący cały obszar gminy. Zachętą do inwestowania jest też położenie gminy przy drodze ekspresowej S8, na trasie Warszawa – Białystok oraz dobre zaplecze infrastrukturalne. Bardzo duża ilość terenów przeznaczonych w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy Choroszcz pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną znajduje się w miejscowościach przyległych do granic administracyjnych miasta Białegostoku (Klepacze, Krupniki, Porosły, Kolonia Porosły) oraz w mieście Choroszcz.

Gęsta sieć dróg, liczne szlaki piesze, rowerowe, wodne i konne zapewniają łatwy dostęp do wszystkich atrakcji turystycznych, do których trzeba zaliczyć min.: Późnobarokowy kościół pw. św. Jana Chrzciciela i św. Szczepana Męczennika z 1756 r. wraz z barokową kaplicą i klasztorem podominikańskim, cerkiew prawosławną w stylu neobizantyjskim z XIX w., zespół pałacowo-parkowy Branickich z XVIII w., Kładkę turystyczno – edukacyjną Śliwno – Waniewo poprowadzoną nad głównym korytem Narwi, budynki po fabryce włókienniczej Christiana Augusta Moesa z XIX w., zerwany most nieopodal miejscowości Kruszewo, rynek obudowany parterowymi domami z XIX w., teren rekreacyjny przy ul. Branickiego w Choroszczy czy Bulwary im. Henryka Sienkiewicza w Choroszczy, gdzie można raczyć się prozdrowotnymi właściwościami lokalnej tężni solankowej. Wielowymiarowa atrakcyjność Choroszczy to także cykliczne imprezy, wypracowane w toku długiej, bo ponad 500 letniej historii miasta. Szczególnie polecamy udział w Dniach Choroszczy, Jarmarku Dominikańskim czy Ogólnopolskim Dniu Ogórka w Kruszewie.

Najciekawsze atrakcje turystyczne gminy:

• LETNIA REZYDENCJA BRANICKICH - To najsłynniejszy zabytek Choroszczy, pochodzący z XVIII w. Obecnie mieści się w nim Muzeum Wnętrz Pałacowych, prezentujące unikatową ekspozycję wyposażenia pałacowego. Pałacyk leży na sztucznej wyspie, otoczonej kanałami wzorowanymi na obiektach wersalskich. Główną oś widokową wytyczał niegdyś ponad czterystumetrowy kanał na planie krzyża, zakończony sztucznie usypanym wzgórzem. Ogród pałacu, poddany był sztywnym regułom parku francuskiego, niepostrzeżenie przechodząc w gęstwinę lasów i zwierzyńców. Park zaprojektowany przez francuskiego architekta Pierra Ricauda de Tirregaille’a, cechują krzyżujące się kanały i gwiaździste alejki. To prawdopodobnie jedyna taka kompozycja w Polsce. Park stanowi obecnie przestrzeń do spacerów wytchnieniowych, którym towarzyszy zapach lasu i kojący ptasi śpiew. Hetman Branicki uwielbiał swoją letnią rezydencję, która stanowiła częsty cel jego wycieczek z Białegostoku. Chętnie wyprawiał tu huczne zabawy okraszone iluminacjami i polowaniami, których przepych ambasador francuski porównał ze znakomitością przyjęć wydawanych na cześć Ludwika XIII. Więcej informacji na stronie: https://choroszcz.pl/pl/turystyka/atrakcje_turystyczne_gminy/zespol-palacowo-parkowy-branickich.html
• KOŚCIÓŁ I KLASZTOR DOMINIKANÓW - Choroszcz słynie też z XVIII-wiecznego dominikańskiego kompleksu kościelno-klasztornego. Kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela i św. Szczepana Męczennika został zbudowany w 1756 r. Obiekt był niszczony podczas obu wojen światowych; ostatecznie odbudowany w 1947 r. Obok kościoła znajduje się klasztor z 1763 r., kaplica i ogrodzenie – również z tego okresu. Fundatorem obiektu był J.K. Branicki. Wykonane w 1756 r. budynki tworzyły wokół wewnętrznego dziedzińca zamknięty czworobok. Wnętrze świątyni i refektarz były bogato zdobione i utrzymane w stylu rokoko. Oprócz słynącego cudami obrazu „Ukrzyżowania”, zakonnicy sprowadzili do świątyni liczne relikwie, w tym przechowywane do dziś relikwie św. Kandyda. Legenda głosi, że zetknięcie uniesionej dłoni świętego z wiekiem szklanej trumny-relikwiarza ma zbiec się z końcem świata. Więcej informacji na stronie: https://choroszcz.pl/pl/turystyka/atrakcje_turystyczne_gminy/podominikanski-kompleks-koscielno-klasztorny-z-xviii-w.html
• CERKIEW PW. OPIEKI MATKI BOŻEJ - Świątynia pochodzi z II poł. XIX w. Pod koniec XV w. Choroszcz z włością została nadana bojarowi z Kijowszczyzny – Iwanowi Chodkiewiczowi, którego spadkobierca – Aleksander, przekazał Choroszcz prawosławnemu monasterowi z Supraśla. Najpewniej w 1507 r. mnisi wznieśli cerkiew, a opieką duszpasterską otaczali prawosławnych mieszkańców Choroszczy i okolic aż do 1609 r., gdy klasztor zmuszony był przyjąć unię, a Choroszcz stała się samodzielną parafią unicką. W 1807 r., za sprawą zapisów traktatu z Tylży, Choroszcz znalazła się w zaborze rosyjskim. Brak archiwaliów (w 1915 r., w obawie przed zbliżającym się frontem, władze carskie wywiozły do Rosji m.in. cerkiewny dzwon i archiwum) sprawił, że losy parafii w XIX w. nie zostały zbadane. W 1839 r. wierni obrządku wschodniego wrócili na łono swego kościoła. Do 1900 r. miejscowa parafia należała do Diecezji Litewsko-Wileńskiej. Powstanie największej w regionie fabryki sukna i kortów oraz dynamiczny rozwój regionu przyczynił się do zwiększenia liczby mieszkańców, głównie ewangelików i Żydów. Dzięki ofiarności parafian i licznych darczyńców, w latach 60. XIX w., w miejsce starej drewnianej, postawiono nową murowaną cerkiew ukończoną ostatecznie i wyświęconą w 1878 r. Cerkiew zbudowano na planie greckiego krzyża (ołtarz poprzedniej cerkwi upamiętnia do dziś metalowy krzyż). Wejście do cerkwi stanowi trzykondygnacyjna dzwonnica o niesymetrycznym kształcie: u dołu czworoboczna, a na górze ośmiokątna, z hełmem i krzyżem. W królewskich wrotach znajdują się cztery tonda ukazujące ewangelistów, piąte – Zwiastowanie. Z lewej strony, za diakońskimi wrotami znalazła miejsce ikona księcia Aleksandra Newskiego, zaś nad królewskimi wrotami ikona Matki Bożej Poczajowskiej. Zmiany w układzie granic państwa spowodowały utworzenie nowych diecezji, a tutejsza parafia uzyskała od władz państwowych status etatowej i weszła w obręb Diecezji Grodzieńsko-Nowogrodzkiej Metropolii Warszawskiej. Dzięki staraniom ks. Wlodzimierza Gorustowicza – od 1929 r. proboszcza parafii, w 1937 r. przywieziono z Poczajowa na Ukrainie kopię cudownej ikony Matki Bożej Poczajowskiej. 14 października 2007 r. w choroszczańskiej parafii świętowano 500-lecie powstania parafii i nadania praw miejskich Choroszczy. Każda miejscowość, która w tamtych czasach uzyskiwała prawa miejskie, musiała mieć świątynię. W Choroszczy zapewne wzniesiono ją dużo wcześniej, dlatego jubileusz powstania parafii jest datą umowną. Więcej informacji na stronie: https://choroszcz.pl/pl/turystyka/atrakcje_turystyczne_gminy/cerkiew-prawoslawna-w-stylu-neobizantyjskim.html
•  „SZUBIENICA” - Jest miejscem straceń powstańców styczniowych z 1863 r. Rosjanie powiesili w tym miejscu powstańców z partii Ksawerego Markowskiego. Ksawery Markowski został rozstrzelany 26 października 1863 r. na rynku w Choroszczy. Jego grób znajduje się w Choroszczy u zbiegu ulic Dominikańskiej, Piaskowej i Zastawia I nad rzeką Horodnianką (rodzina Markowskich upamiętniła to miejsce stawiając wysoki drewniany krzyż, który w 2007 r. zastąpiono pomnikiem z czarnego marmuru). Po okresie międzywojennym, w trakcie pozyskiwania żwiru z tego terenu, natrafiono na dwie czaszki i dwa różańce, w związku z tym zaprzestano wydobywania surowca. Dopiero jednak w latach 80. XX w., z inicjatywy członków Towarzystwa Przyjaciół Choroszczy, przystąpiono do upamiętniania miejsc związanych z Powstaniem Styczniowym „Szubienica” położona jest na niewielkim wzniesieniu, na którym w 1984 r. Lucjan i Jan Adamscy postawili 2,5-metrowy brzozowy krzyż, obok niego powstała symboliczna mogiła. 8 października 1989 r. odsłonięto i poświęcono obecny pomnik, przy którym w roku 2013 r. dostawiono tablicę z nazwiskami osób biorących udział w Powstaniu Styczniowym. Na wzgórzu ustawiono też siedemnaście brzozowych krzyży (jedenaście – na rzecz powieszonych na „Szubienicy”, trzy – jako pamiątkę po rozstrzelanych nad rzeką Horodnianką, dwa – symbolizujące braci Kudelskich straconych na Cytadeli i jeden – poświęcony poległemu pod Mężeninem), maszt na flagę powstańczą oraz kamienny znicz. Na jednej z sosen zamontowano pamiątkową datę 1863 r. i kuty krzyż o ramionach zakończonych lilią andegaweńską, na drugiej – umocowano krzyż z choroskiego cmentarza, z tabliczkami noszącymi wyryte nazwiska poległych i uratowanych powstańców, a także Dzwon Powstańczy z 1983 r. (w 1984 r. po raz pierwszy na wzniesieniu rozległ się dźwięk Dzwonu Wolności – tzw. Głosu Sumienia). Na skarpie od strony drogi wybetonowane jest trójdzielne godło powstańcze (odsłonięte 15 sierpnia 1990 r.), a obok ustawiona w 2013 r. tablica informacyjna. W 2018 roku władze Gminy Choroszcz podjęły się rewitalizacji miejsca pamięci. „Szubienica” po modernizacji, to miejsce estetyczne, koncepcyjnie i funkcjonalnie przemyślane, zaprojektowane z myślą o odbywających się tam cyklicznie uroczystościach patriotyczno-religijnych. Od 22 stycznia 1985 roku na „Szubienicy” corocznie odbywają się uroczystości religijno-patriotyczne. Miejsce to także ożywa 15 sierpnia, z okazji obchodów Święta Wojska Polskiego. Ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo „Szubienicy” z drogą powiatową Nr 1535B (Białystok-Kruszewo) i przebiegającym szlakiem rowerowym Green Velo, miejsce to jest niemal codziennie odwiedzane przez dziesiątki turystów. Obecnie to jedyny na Białostocczyźnie tak okazały pomnik poświęcony powstańcom styczniowym 1863 roku. Więcej informacji na stronie: https://choroszcz.pl/pl/turystyka/atrakcje_turystyczne_gminy/szubienica.html
• KŁADKA ŚLIWNO–WANIEWO - Ponad kilometrowa drewniana kładka turystyczno-edukacyjna jest rozpięta nad rozlewiskami rzeki Narew. Łączy dwie miejscowości: Śliwno i Waniewo, dwie gminy: Choroszcz i Sokoły, dwa powiaty: białostocki i wysokomazowiecki. Jako ścieżka turystyczno-edukacyjna, prezentująca walory przyrodnicze Narwiańskiego Parku Narodowego oraz ciekawostki historyczne miejscowej okolicy. Kładka jest obiektem architektonicznym, unikalnym w skali województwa. Jej konstrukcja została dostosowana do warunków środowiskowych i potrzeb ochrony środowiska. Turystyczno-edukacyjny trakt rozciąga się nad rozlewiskiem Narwi, ukazując bogactwo strzeżone najwyższą formą ochrony w Polsce – w ramach parku narodowego. Kładka turystyczno-edukacyjna została udostępniona turystom w 2009 r. i liczy ok. 1100 m długości. Służy do przeprawy pomiędzy Śliwnem, a Waniewem. Zbudowana z drewnianych pomostów i łączących je czterech ruchomych elementów na pontonach, jest ulubionym miejscem wypraw turystów pieszych i rowerowych. Rowerzyści z łatwością dojadą do Kładki szlakiem rowerowym Green Velo. Więcej informacji na stronie: https://choroszcz.pl/pl/turystyka/atrakcje_turystyczne_gminy/kladka-turystyczno--edukacyjna-sliwno-waniewo.html
• KRUSZEWO – „ZERWANY MOST” - Miejscowa legenda związana z „zerwanym mostem” głosi, że w XX wieku postanowiono wybudować trasę łączącą Białystok z Jeżewem. Przez wzgląd na rzekę Narew, nie mogło się to odbyć bez budowy mostu, który miał połączyć dwa brzegi rzeki. Prace jednak bardzo się przeciągały, a w budowę przeprawy zaangażował się sam diabeł. Dokładnie po 11 latach od wybudowania mostu wybuchła I wojna światowa. Po raz drugi most postawiono w 1928 roku, ale po kolejnych 11 latach wybuchła II wojna światowa: we wrześniu 1939 roku most został zniszczony przez wycofujące się w kierunku Białegostoku jednostki wojska polskiego. Od tamtego czasu most nigdy nie został odbudowany z obawy przed wybuchem kolejnej wojny, a po ostatnim z nich zostały jedynie przyczółki. Do „zerwanego mostu” w Kruszewie najłatwiej dostać się autem lub rowerem, w czym może pomóc szlak Green Velo. Turyści nieposiadający własnego roweru, mogą skorzystać z wprowadzonego na terenie Choroszczy, systemu BiKeR. Nieopodal „zerwanego mostu” – w odległości ok. 400 m na prawo od „zerwanego mostu” można podziwiać miejsce dawnej fortyfikacji – Reduty „Koziołek”. Więcej informacji na stronie: https://choroszcz.pl/pl/turystyka/atrakcje_turystyczne_gminy/zerwany-most-nieopodal-miejscowosci-kruszewo.html

Statystyczny portret gminy

Odwiedź stronę gminy

Poznaj inwestycje ZIT BOF w Gminie Choroszcz